حەیدەر عەبدولره حمان
ژیری دەستكرد، وەك داهێنانێكی گەورەی جیهانی، لەو ماوەیەدا خەریكە سەراپای جیهان داگیر دەكات و كۆشكی مرۆڤایەتی دەهەژێنێ، خەریكە هەموو دەسەڵاتێك لەمرۆڤ زەوت دەكات و دەیەوێت ببێتە ئەلتەرناتیف بۆ مێشك و توانستی فیكری و زانستی و هونەری و ئایدۆلۆژی، بەو ئامانجەی لە كۆتاییدا مرۆڤ بەرامبەر بە ئامێر چۆك بداو دەستەئەژنۆ بە دیار داهێنانە سەیرو سەمەرەكانی ژیری دەستكردا دووش دامێنێ .
ئەو داهێنانە نوێ یە گوایە بۆ یارمەتی دانی مرۆڤ هاتۆتە كایەوە، رێگا سەختەكانی بۆ ئاسان بكاتەوە، بەڵام لەڕەسەندا مرۆڤ لەپەلوپۆ دەخات و نانی دەبڕێ و شا دەمارەكانی جەستەی دەشڵەژێنێ .
ئەوەتا خەریكە كوردیش وردە وردە بەر تەوژمی ئەو تەكنەلۆژیایە بكەوێ و ببێتە بەشێك لە ئامێرو تەكنەلۆژیای دیجیتاڵی، لەوانەش بە ئەسپایی دەخزێتە نێو جومگەكانی دراماو سینەما.
كە ویستت شتێ لەو تەكنەلۆژیا سیحرییە بگەیت، هەست دەكەیت بەقەد قوڵایی دەریا قوڵەو لە دنیای ئەو داهێنانەدا تووشی شۆك دەبیت.
ئەگەر زۆرتریش تێیدا قوڵ بیتەوە، تووشی ناكامی و بێ ئومێدی دەبیت لە ئایندەی مرۆڤایەتی .
بۆیە دەرهێنەرانی ئێمەش لە بواری درامادا، هەوڵ دەدەن دەرفەتەكە بۆ بەرژەوەندی خۆیان قۆرخ بكەن و حۆیان لەقەیرانەكانی دراما بە ژیری دەستكرد ڕزگار بكەن، لەوانەش قەیرانی نووسینی سیناریۆو داڕشتنی دیالۆگ و دروست كردنی لوكێشن و زۆر ڕەهەندی تر، بەو ئامانجەی بەرهەمی كوردی، لەو حاڵەتە چەق بەستووە دەربێنن، كە ئاستەنگێكی خەستی بۆ بەرهەم هێنانی دراما دروست كردووە.
چونكە دیارە درامای كوردی جگە لە قەیرانی دەق و سیناریۆ، بەردەوام ڕوو بەڕووی ئاستەنگی نەبوونی سپۆنسەرو بەرهەم هێنان بۆتەوە..
بۆیە هەندێ لە دراماكاران ژیری دەستكرد، بەفریادرەس دەزانن بۆ گەیشتن بە ئامانجەكانیان ، بەدەر لە ئاكامە نەرێنیەكانی بەسەر هونەری رەسەنی كوردی .
ئەوەتا كاتێ دەرهێنەرێك سوود لەژیری دەستكرد دەبینێ، هیچ پێویست ناكات ئەو ڕاستیە لە بینەر بشارێتەوە كە ژیری دەستكرد لەماوەیەكی كورت دا سیناریۆو دەقی زنجیرەیەكی درێژی بۆ ئامادە كردووە، لە بری ئاشكرا كردنی ئەو ڕاستیە بۆ بینەر، ناوی خۆی وەك سیناریۆ نووس دەخاتە سەر دەقەكە و لە بری ژیری دەست كردیش پاداشتەكە دەخاتە گیرفانی خۆی .
پێم وایە لەو ماوەیەدا درامای كوردی خەریكە دەچێتە نێو ئەو گەمە تەكنەلۆژیەو لە سەرەتاشدا لە گەڵ هەردوو زنجیرە درامای ( ئادیابین ) ی د ەرهێنەر (حەسەن عەلی خان )لە بەشی سێیەم و (گەوهەرو خوشكەكانی) لە دەرهێنانی (كارۆخ ئیبراهیم) دەست پێدەكات.
ئەمەش سەرەتایەكی پڕ لە نیگەرانیە، بۆ ئایندەی درامای كوردی و ئامانجەكانی، چونكە ئەگەرچی ژیری دەستكرد زۆر دەروازەی نوێمان بۆ دەكاتەوە، بەڵام زۆر لەبەها ڕەسەنە مرۆییەكانمان لەدەست دەدات .
من جارێ قسە لەسەر بەرهەمەكان ناكەم، كە پێم وایە بە گۆڕانكارییەكی ئەرێنی خۆیان پێشكەش دەكەن ، ڕەنگە دواتر قسەی خۆم هەبێ، بەڵام لەپەراوێزی ئەو بەكارهێنانەدا دەمەوێ ئاماژە بە دیاردەی ژیری دەستكرد بكەم كە دەرهێنەرەكان بەزموونێكی نوێ ی دەزانن لەدرامای كوردی دا.
دەمەوێت بپرسم ئایا ئەم تاقیكردنەوە نوێیەی لە تایتڵی بەرهەمەكاندا بینیمان، تاقیكردنەوەیەكی سەركەوتوو بوو، یان شكست خواردوو؟
ئایا بینەری كورد كاتێ تایتڵی ئەو بەرهەمانە، بە تایتڵی بەرهەمە درامیەكانی ڕابووردوو بەراورد دەكات، هەست بە چی دەكات ؟ یان تا چەند چێژیان لێ دەبینی؟
مخابن هەردوو بەرهەم تایتڵەكانیان بەژیری دەستكرد دروست كراون و وێنەكانیان لە فیلمی ئەنیمێشن، یان كارتۆن دەچن، بەفۆمێكی دروست كراوی بێ گیان، بەپێچەوانەی تایتلی دراماكانی ڕابووردوو، كە بەوێنەی كاریگەرو گۆرانی بەجۆش بینەریان دەهەژاند.
من هەست دەكەم هەردوو بەرهەم بەو تایتلە مردووانە غەدرێكی زۆریان لەبەرهەمەكانی خۆیان كردووە.
بێ شك مردنی پارچەیەكی زیندووش لەجەستەی دراماكە، كاریگەری نەرێنی دەبێت لەسەر كرۆكی بەرهەمەكە بە گشتی.
تایتڵ ناسنامەی درامایە
تایتڵی زنجیرە دراماكان تەنها چەند خولەكێكی سەرەتای فیلمەكان نین، بەڵكو شوناسی بەرهەمە دراماییەكانن
لەجیهانی درامادا، تایتڵ بووەتە هونەرێكی سەربەخۆ كە دەتوانێت سەركەوتنی زنجیرەیەك مسۆگەر بكات یان شكستی پێ بهێنێت.
هەروا یەكەمین پەیوەندییە لەنێوان بینەر و چیرۆكەكاندا.
لە ڕووی هونەرییەوە:
دیاریكردنی ریتمی دراما ، وێنە، كەش و هەوا ، هەروا شێوازی وێنەگرتنەكە بە بینەر دەڵێن كە ئایا ئەم درامایە كۆمیدیایە، تراژیدیایە، یان پۆلیسییە.
زۆر جار لە تایتڵەكاندا (هێما ـ ڕەمز) بەكاردێت كە كورتەی كۆتایی زنجیرەكە یان ململانێ سەرەكییەكان نیشان دەدات بەبێ ئەوەی چیرۆكەكە ئاشكرا بكات.
موزیك و گۆرانی وەك ئارم.
لەهە ندێ درامای كوردی دا، وەك موزیك و گۆرانی درامای (ژاڵە ـ گەردەلوول ـ مەمی ئالان ، كۆلارە هتد) تایتڵەكانیان بوونەتە ئارمی ئەو زنجیرانەو ئاوازەكانیان هەرگیز لە زەهنی بینەردا كاڵ نابنەوە و بەهای تایبەتی خۆیان هەیە لەمێژووی درامای كوردی.
كاتێك موزیكی ئەو زنجیرانە دەبیستیت، دەست بەجێ مێشكت دەچێتە ناو جیهانی ئەو درامایە. ئەمە پێی دەوترێت كارت تێكردنی دەروونی لەسەر بینەرو موزیكەكە دەبێتە ئامادەكارییەكی دەروونیی بۆ ئەو ڕووداوانەی بڕیارە لەو ئەڵقەیەدا ڕووبدەن.
ئەوەتا لە كۆریای باشوور، زۆرجار گۆرانیبێژە بەناوبانگەكان بەتایبەت گۆرانی بۆ دراماكان دەڵێن، ئەم گۆرانییانە بە جیا ئەلبووم و سیدی تایبەتیان بۆ چاپ دەكرێن و لە پلاتفۆرمەكان ملیۆنان دۆلار داهاتیان هەیە، هەندێك جاریش گۆرانیی تایتڵێك لە خودی دراماكە بەناوبانگتر دەبێت.
كاتێك بینەر سیدی موزیكەكە دەكڕێت، دەیەوێت ئەو هەستە سۆزدارییەی لە دراماكەدا هەیبوو، لەگەڵ خۆی بیباتە ناو ئۆتۆمبێلەكەی یان ماڵەكەی.
بۆیە كوشتنی تایتڵ لەدەست دانی هەلێكی ستراتیژی بەهادارە كە بە ئەلتەرناتیفێكی دروست كراوی بێ گیان ناگۆڕدرێتەوە.
